Στην απλή καθημερινότητά μας, ο πολιτισμός και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας προτρέπουν διαρκώς, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, να χαμογελάμε, να μην εκφράζουμε δυσάρεστα συναισθήματα, να είμαστε αισιόδοξοι, θετικοί, χαρούμενοι. Σε όλα αυτά η προτροπή είναι πάντα η ίδια: «να είσαι ευτυχισμένος».
Eύλογα σκέφτεται κανείς πώς είναι
δυνατόν, με τις συνθήκες που βιώνουμε σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, να είναι
κανείς ευτυχισμένος ή τουλάχιστον χαρούμενος και αισιόδοξος.
Πριν σπεύσουμε να
απαξιώσουμε όλες αυτές τις προτροπές, αξίζει να κάνουμε μία παύση και να
αναρωτηθούμε, τι είναι τελικά ευτυχία; Τι σημαίνει να είσαι ευτυχισμένος;
Έχει η ευτυχία κάποια χαρακτηριστικά που την διαφοροποιούν από άλλες,
συναφείς έννοιες, όπως για παράδειγμα η χαρά; Και τελικά, τι
μας προσφέρει το να είμαστε ευτυχισμένοι;
Η
έννοια της ευτυχίας μελετάται αιώνες τώρα από φιλοσόφους, ψυχολόγους και
καλλιτέχνες, τόσο στον Δυτικό κόσμο όσο και στην Ανατολή. Για τον Αριστοτέλη ευτυχής είναι ο
αυτάρκης, ενώ ο Δαλάι Λάμα υποστήριξε πως η ευτυχία βρίσκεται
στις σχέσεις μας με τους άλλους. Άλλοι φιλόσοφοι και στοχαστές, περιέγραψαν την
ευτυχία σε σχέση με το αντίθετό της, την δυστυχία, θεωρώντας πως το ένα
συνδέεται άρρηκτα με το άλλο προκειμένου να επέλθει ισορροπία.
Για
την Ψυχολογία, η ευτυχία είναι ένα θετικό συναίσθημα
που αφορά μία μακροχρόνια και συνολική αίσθηση ψυχικής ευεξίας και ικανοποίησης
από τη ζωή, μία συνολική εκτίμηση για τη ζωή μας, που προκύπτει ως αποτέλεσμα
του τρόπου με τον οποίο ο κάθε άνθρωπος αξιολογεί την ισορροπία ανάμεσα στις
θετικές και αρνητικές συναισθηματικές του εμπειρίες μέσα σε ένα μεγάλο χρονικό
διάστημα.
Αυτό
που τελικά θα μας κάνει ευτυχείς είναι τα ενδιαφέροντα, οι στόχοι και η
αυτοπραγμάτωση – το νόημα στη ζωή μας.
Αυτό αποδεικνύουν και οι εκατοντάδες έρευνες που έχουν
γίνει σε πολύ μεγάλο δείγμα ανθρώπων, σε όλο τον κόσμο: Η ευτυχία δεν
εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο και το εισόδημα. Η οικονομική ευμάρεια,
σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο, φαίνεται να έχει μικρή σχέση με την ευτυχία,
αφού οι άνθρωποι σε χώρες με μέτριο εισόδημα δηλώνουν συνολικά πιο ευτυχισμένοι
από αυτούς που ζουν σε συνθήκες φτώχειας.
Αντίθετα,
σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει η κοινωνικοποίηση του ανθρώπου, η
δραστηριοποίησή του, η παραγωγικότητά του σε μία εργασία που για τον ίδιο έχει
νόημα, η οργανωτικότητα, το μειωμένο άγχος, η θετική σκέψη, η εξωστρέφεια, η
αυθεντικότητα, οι στενές διαπροσωπικές σχέσεις, ο αλτρουισμός, το ενδιαφέρον
για καινούργια πράγματα, η απουσία υπέρμετρων φιλοδοξιών και/ ή προσδοκιών, η
προσπάθεια μείωσης των αρνητικών συναισθημάτων και η αίσθηση του εσωτερικού
ελέγχου της ζωής (η πεποίθηση ότι έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν και να
επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ζωής τους).
Ένα κύριο χαρακτηριστικό των ανθρώπων που δηλώνουν ευτυχισμένοι από τη ζωή τους είναι η ανθεκτικότητα. Ως ψυχική ανθεκτικότητα ορίζεται η ικανότητα του ανθρώπου να προσαρμόζεται θετικά σε αντίξοες ή τραυματικές συνθήκες, να τις αντιμετωπίζει αποτελεσματικά και να ανακάμπτει από αυτές.
Θα έλεγε κανείς ότι,
οι άνθρωποι αυτοί έχουν μία στάση ζωής που δίνει ενσαρκώνεται στο γνωστό «ουδέν
κακόν αμιγές καλού». Αυτός είναι και ο λόγος που σε πολλές έρευνες σε ανέργους
και ανθρώπους με μεγάλα οικονομικά προβλήματα, ένα 10% περίπου δηλώνει
ευτυχισμένο από την ζωή του, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει.
Η
ευτυχία δεν μας εξασφαλίζει μόνο μία θετική και ευχάριστη διάθεση. Αυτό, ίσως
είναι το λιγότερο. Το πιο σημαντικό φαίνεται να είναι οι συνέπειες που έχει η
ευτυχία για την ζωή μας, σε επίπεδο ψυχικό, σωματικό και κοινωνικό. Θετικότητα,
χαρά, αισιοδοξία και ελπίδα υπάρχουν πάντοτε, ανεξαρτήτως των συνθηκών. Το
πρόβλημα είναι ότι δεν τα βλέπουμε.
Αν προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τον τρόπο με
τον οποίο βλέπουμε τα πράγματα και τη ζωή μας, αυξάνουμε τις πιθανότητες να
αποκτήσουμε μία ζωή πληρέστερη, με νόημα και ουσιαστική ευτυχία.
Άλλωστε, όπως έχει πει ο μυθιστοριογράφος Γκουστάβ Φλωμπέρ
" Οι πιο ένδοξες στιγμές της ζωής δεν είναι οι λεγόμενες μέρες ευτυχίας, αλλά οι μέρες εκείνες που, μετά από απόρριψη και απελπισία, αισθάνεσαι να μεγαλώνει μέσα σου η θέληση για ζωή και η υπόσχεση για μελλοντικά επιτεύγματα. "Ματίνα
Κόντου
Life & Business Coach
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου